Lễ cắt băng khánh thành Khu di tích lịch sử cách mạng Việt Nam - Lào tại bản Lao Khô, xã Phiêng Khoài, huyện Yên Châu.

Bản Lao Khô được biết đến là nơi đã nuôi dấu Chủ tịch Kaysone Phomvihane trong thời kỳ Vx88 Saba sport cách mạng. Ngược dòng lịch sử, vào năm 1948, Ban xung phong Lào – Bắc gồm 14 đồng chí Việt Nam và Lào được thành lập, trên đường hành quân để Trang Đăng Nhập Vx88, mở rộng lực lượng đã dừng chân tại Phiêng Sa, nay là bản Lao Khô. Trong thời gian Vx88 Saba sport tại đây (từ năm 1948 đến cuối năm 1949), đồng chí Kaysone Phomvihane đã đến ở nhà ông Tráng Lao Khô, người dân tộc Mông. Hai người đã cắt máu ăn thề, sống chết có nhau. Ban xung phong Lào – Bắc cũng đã được đồng bào bản Phiêng Sa nuôi giấu và cho mượn đất để xây dựng cơ sở trong thời gian Vx88 Saba sport bí mật tại đây.

Với ý nghĩa và giá trị lịch sử to lớn, năm 2012, di tích lịch sử cách mạng Việt Nam – Lào tại bản Lao Khô đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng di tích cấp Quốc gia. Khu di tích được chia thành 3 khu vực chính. Khu vực 1 là di tích gốc, gồm toàn bộ nền nhà của gia đình ông Tráng Lao Khô đã sinh sống từ những năm 1930.

Khu vực 2 được xây dựng trên tích 3.500 m2, gồm các hạng mục chính là: Nhà tưởng niệm; bia dẫn tích; nhà trưng bày. Trong đó, tiêu biểu là Đài biểu tượng hữu nghị Việt Nam - Lào được xây dựng với ý tưởng đài hoa hữu nghị mọc trên núi rừng Tây Bắc. Đài biểu tượng được xây dựng trên đỉnh đồi, cao 18m, phần đế tạo hình sóng nước với các cánh hoa sen, hoa chăm pa cách điệu, thể hiện nét văn hóa đặc trưng của hai nước Việt Nam - Lào. Khu vực 3 bao gồm toàn bộ bản Lao Khô hiện nay với gần 100 hộ gia đình người dân tộc Mông đang sinh sống.

Phát biểu tại buổi lễ, đồng chí Chủ tịch Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam Nguyễn Thị Kim Ngân và đồng chí Pan Ny Ya Tho Tu - Chủ tịch Quốc hội nước CHDCND Lào bày tỏ sự xúc động và nhấn mạnh quan hệ hữu nghị truyền thống tốt đẹp đặc biệt Việt Nam-Lào sớm được xây dựng trong cuộc kháng chiến chống thực dân và đế quốc. Sự phối hợp giúp đỡ chân tình của bà con các dân tộc bản Lao Khô đã cưu mang đùm bọc nhà cách mạng Kaysone Phomvihane và các cán bộ của Lào là nhân tố quan trọng làm nên thắng lợi của cách mạng mỗi nước. Trong bối cảnh hiện nay, nhân dân bản Lao Khô, xã Phiêng Khoài, huyện Yên Châu cần bảo vệ và giữ gìn khu di tích, tiếp tục xây dựng và vun đắp tình hữu nghị đặc biệt này, góp phần phát triển hơn nữa cả bề rộng và chiều sâu; như lời Chủ tịch Kaysone Phomvihane đã nói: "Núi có thể mòn, sông có thể cạn nhưng tình nghĩa Lào-Việt sẽ mãi mãi vững bền hơn núi, hơn sông."

Khu di tích lịch sử cách mạng Việt Nam – Lào được xây dựng là niềm tự hào của nhân dân các dân tộc trong xã Phiêng Khoài nói riêng của nhà cái Vx88 nói chung, mang ý nghĩa trong việc Vx88 hiện đang mở được xếp hạng cao nhất 2026 các thế hệ, nhất là lớp trẻ luôn nhớ về cội nguồn, tích cực học tập, sản xuất và tăng cường mối quan hệ giữa hai bên biên giới. Đây cũng là minh chứng cho sự đoàn kết, gắn bó keo sơn giữa quân dân hai dân tộc, luôn đồng lòng dù trong lúc chiến tranh hay hòa bình.

Quốc Tuấn